Dieta bezglutenowa w chorobie Hashimoto budzi wiele emocji. Z jednej strony może pomóc w redukcji stanu zapalnego, z drugiej – istnieje obawa przed niedoborami pokarmowymi.
Badania wskazują, że eliminacja glutenu u osób z Hashimoto może obniżyć miano autoprzeciwciał i złagodzić objawy choroby. Szczególnie istotne jest to, że aż 5-10% pacjentów z Hashimoto cierpi również na celiakię. Tym samym dieta bezglutenowa w tym schorzeniu to nie kaprys, lecz racjonalne działanie profilaktyczne.
Hashimoto to przewlekła choroba tarczycy rozwijająca się na podłożu zapalenia autoimmunologicznego. W przebiegu tego schorzenia dochodzi do syntezy autoprzeciwciał niszczących gruczoł tarczycowy. Efektem jest zmniejszenie syntezy hormonów tarczycy. Pojawiają się objawy niedoczynności tarczycy. Czynniki wyzwalające proces autoimmunologiczny są bardzo zróżnicowane. Obejmują przewlekły stres, przemęczenie czy przebycie niektórych infekcji. Ogromne znaczenie mają także predyspozycje genetyczne. Ważne jest współwystępowanie innych schorzeń o charakterze autoimmunologicznym.
Osoby ze zdiagnozowaną chorobą Hashimoto powinny w szczególny sposób zadbać o sposób odżywiania. Pomimo tego, że choroba zlokalizowana jest w obrębie tarczycy, bardzo ważną kwestią jest zadbanie o kondycję jelit. Stanowią one niezwykle istotny element układu odpornościowego. Mając ciągły kontakt z dostarczanymi z zewnątrz alergenami pokarmowymi, jelita uczestniczą w nadmiernej aktywacji układu immunologicznego.
Dieta w Hashimoto powinna zatem koncentrować się na dwóch głównych celach:
Aby dieta przyczyniła się do łagodzenia stanu zapalnego, konieczne jest wyeliminowanie produktów o wysokim potencjale prozapalnym. Należy unikać tłuszczów trans i nadmiaru węglowodanów. Z kolei działanie przeciwzapalne wykazują wszystkie zdrowe tłuszcze oraz antyoksydanty.
Poniższa tabela przedstawia podstawowe składniki diety o działaniu prozapalnym i przeciwzapalnym.
| Działanie prozapalne | Działanie przeciwzapalne |
|---|---|
| Tłuszcze trans | Tłuszcze omega-3 (ryby, orzechy, nasiona) |
| Nadmiar węglowodanów prostych | Zdrowe tłuszcze (awokado, oliwa z oliwek) |
| Produkty wysokoprzetworzone | Antyoksydanty (warzywa, owoce) |
| Cukier i słodycze | Białko wysokiej jakości |
Podstawowym błędem żywieniowym popełnianym przez osoby chore na Hashimoto jest stosowanie tradycyjnej diety. W takiej diecie węglowodany dostarczają ponad połowy kalorii. Jednocześnie spożycie tłuszczu jest mocno ograniczone. Efekty stosowania takiej diety u chorych na Hashimoto są widoczne gołym okiem. Chorzy mają kłopot z nadwagą. Nie są w stanie zrzucić zbędnych kilogramów pomimo stosowania niskokalorycznej diety. Dodatkowo objawy Hashimoto są nasilone.
Tłuszcze pełnią w organizmie wiele istotnych funkcji. Przede wszystkim wspomagają pracę układu odpornościowego oraz hormonalnego. Zbyt niska podaż tłuszczu odbija się niekorzystnie na zdrowie każdego z nas. Szczególnie dotyczy to osób, które cierpią na Hashimoto.
Jako integralny składnik błon komórkowych, tłuszcze mogą pośrednio uczestniczyć w transporcie hormonów tarczycy T3 i T4 do komórek. Wspomagają funkcjonowanie układu nerwowego. Redukują kłopoty z bezsennością, epizody depresyjne czy nerwowość i drażliwość. Dbają o kondycję skóry i włosów. Zapobiegają charakterystycznym dla Hashimoto zaburzeniom lipidowym. Zwiększają przyswajalność witaminy D z diety. I przede wszystkim – ograniczają stany zapalne i procesy autoimmunologiczne.
Poniższa tabela przedstawia kluczowe funkcje tłuszczów w organizmie osoby z Hashimoto.
| Obszar działania | Korzyści |
|---|---|
| Transport hormonów | Udział w transporcie T3 i T4 do komórek |
| Układ nerwowy | Redukcja bezsenności, depresji, nerwowości |
| Skóra i włosy | Poprawa kondycji, nawilżenie |
| Gospodarka lipidowa | Zapobieganie zaburzeniom lipidowym |
| Witamina D | Zwiększenie przyswajalności |
| Stan zapalny | Działanie przeciwzapalne i przeciwautoimmunologiczne |
W diecie chorych na Hashimoto zaleca się ograniczyć spożycie glutenu. Gluten to jeden z najpowszechniejszych alergenów pokarmowych. Jest odpowiedzialny między innymi za rozwój celiakii. Podobnie jak Hashimoto, celiakia to schorzenie o podłożu autoimmunologicznym.
Zaobserwowano współistnienie celiakii i choroby Hashimoto – u 5-10% pacjentów cierpiących na Hashimoto diagnozowana jest także celiakia. Ryzyko rozwoju celiakii w populacji ogólnej szacowane jest na około 1:300. Natomiast u osób z Hashimoto jest 10-krotnie większe i wynosi 1:30. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, że u wielu osób nietolerancja glutenu może przebiegać bezobjawowo. To jedna z najistotniejszych przesłanek, aby wyeliminować gluten z diety.
Spożywanie glutenu może prowadzić do nieszczelności ścian jelit. Następuje nasilone przenikanie innych alergenów do krwiobiegu. Te nadmiernie stymulują układ immunologiczny. Ostatecznym efektem jest przewlekły stan zapalny. Pojawia się także nasilenie syntezy autoprzeciwciał. A to oznacza zaostrzenie objawów choroby Hashimoto i brak skuteczności terapii.
Bezglutenowa dieta w Hashimoto ma sens – mówimy tu także o osobach, u których nie zdiagnozowano celiakii. Jak odeprzeć argument, że jest to postępowanie nieco na wyrost? Lepiej jest zapobiegać niż leczyć. Spożywanie glutenu może bowiem w każdej chwili wpłynąć negatywnie na zdrowie jelit. Tym samym pogarsza stan zdrowia chorych na Hashimoto.
Jeśli ktoś obawia się, że dieta bezglutenowa jest niedoborowa, wystarczy skontaktować się z doświadczonym dietetykiem. Specjalista skomponuje dietę tak, by nie wystąpiły żadne niedobory pokarmowe. Warto zatem podejść do tematu racjonalnie i z odpowiednim wsparciem medycznym.
Korzyścią ze stosowania diety bezglutenowej w Hashimoto jest między innymi spadek miana autoprzeciwciał. Możliwa jest nawet normalizacja ich poziomu. A to oznacza poskromienie nadreaktywności układu immunologicznego. Następuje złagodzenie procesów autoimmunizacyjnych. Niekiedy można nawet zaobserwować remisję zapalenia tarczycy.
Badania naukowe potwierdzają skuteczność diety bezglutenowej u osób z Hashimoto. Już po 3-6 miesiącach stosowania eliminacji glutenu można zauważyć:
W świetle takich faktów trudno zatem podważyć zasadność eliminacji glutenu z diety chorych na Hashimoto. Korzyści płynące z takiego postępowania są wymierne i potwierdzone naukowo.
Osoby z Hashimoto decydujące się na dietę bezglutenową powinny wykluczyć z jadłospisu wszystkie produkty zawierające gluten. Gluten występuje naturalnie w pszenicy, życie, jęczmieniu i owsie (oczywiście chodzi o owies nieoczyszczony, który mógł ulec zanieczyszczeniu podczas produkcji).
Poniższa tabela przedstawia produkty, których należy unikać oraz ich bezglutenowe alternatywy.
| Produkty z glutenem (do eliminacji) | Bezglutenowe alternatywy |
|---|---|
| Chleb pszenny, żytni | Chleb bezglutenowy (ryżowy, kukurydziany, gryczany) |
| Makaron pszenny | Makaron ryżowy, kukurydziany, z ciecierzycy |
| Mąka pszenna, żytnia, orkiszowa | Mąka ryżowa, migdałowa, kokosowa, z manioku |
| Płatki owsiane (nieoczyszczone) | Płatki owsiane bezglutenowe, kasze (gryczana, jaglana) |
| Piwo tradycyjne | Piwo bezglutenowe |
| Sosy gotowe, kostki rosołowe | Sosy domowe, przyprawy naturalne |
Warto pamiętać, że gluten może ukrywać się w wielu produktach przetworzonych. Dlatego zawsze należy czytać etykiety. Producenci często dodają gluten jako substancję zagęszczającą lub wypełniającą. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na przetwory mięsne, sosy, przyprawy gotowe oraz słodycze.
Głównym zarzutem wobec diety bezglutenowej jest potencjalne ryzyko niedoborów żywieniowych. Rzeczywiście, produkty zbożowe zawierające gluten są źródłem witamin z grupy B, żelaza, magnezu i błonnika. Jednak przy odpowiednim planowaniu diety można łatwo uzupełnić te składniki z innych źródeł.
Kluczowe zasady unikania niedoborów to:
Współpraca z dietetykiem specjalizującym się w chorobach autoimmunologicznych jest kluczowa. Specjalista pomoże skomponować zbilansowaną dietę bezglutenową. Przeprowadzi szczegółowy wywiad żywieniowy. Oceni aktualny stan odżywienia. Zaproponuje odpowiednie zamienniki produktów glutenowych. Zadba o pokrycie zapotrzebowania na wszystkie składniki odżywcze. Tym samym eliminuje ryzyko niedoborów pokarmowych.
Dieta bezglutenowa w chorobie Hashimoto ma solidne podstawy naukowe. Współwystępowanie celiakii i Hashimoto u 5-10% pacjentów oraz 10-krotnie wyższe ryzyko rozwoju celiakii u osób z chorobą tarczycy to argument nie do podważenia. Dodatkowo wiele przypadków nietolerancji glutenu przebiega bezobjawowo. To sprawia, że eliminacja glutenu ma charakter profilaktyczny.
Kluczowe korzyści z eliminacji glutenu to przede wszystkim spadek miana autoprzeciwciał anty-TPO i anty-TG, co przekłada się na łagodzenie procesów autoimmunologicznych. Następuje również poprawa funkcjonowania jelit. Zmniejsza się ich przepuszczalność. To ogranicza przenikanie alergenów do krwiobiegu i nadmierną stymulację układu odpornościowego.
Równie ważna w diecie przy Hashimoto jest odpowiednia podaż zdrowych tłuszczów. Wbrew powszechnym przekonaniom, tłuszcze nie są wrogiem zdrowia. Wprost przeciwnie – wspomagają transport hormonów tarczycy. Wykazują działanie przeciwzapalne. Poprawiają funkcjonowanie układu nerwowego. Dbają o skórę i włosy. Zapobiegają zaburzeniom lipidowym charakterystycznym dla Hashimoto.
Obawy dotyczące potencjalnych niedoborów pokarmowych na diecie bezglutenowej są zrozumiałe. Niemniej jednak przy odpowiednim planowaniu żywienia można ich łatwo uniknąć. Warto włączyć do diety różnorodne źródła składników odżywczych. Pomocna będzie współpraca z dietetykiem. Specjalista zadba o zbilansowanie diety i regularną kontrolę parametrów.
Podsumowując – dieta bezglutenowa w chorobie Hashimoto to nie moda, lecz racjonalne działanie terapeutyczne. Eliminacja glutenu może znacząco poprawić jakość życia osób z tym schorzeniem. Warto spróbować, zachowując rozsądek i wsparcie specjalisty. Już po kilku miesiącach można zaobserwować wymierne korzyści zdrowotne. Pacjenci zgłaszają poprawę samopoczucia, większą energię oraz lepsze parametry hormonalne. Wszystko to przekłada się na lepszą kontrolę choroby i wyższą jakość życia.
Przeczytaj również: Fruktoza – naturalny cukier czy ukryte zagrożenie zdrowotne?
Dietetyk ketogeniczny, specjalista ds. żywienia i popularyzator zdrowego stylu życia, znany z podejścia do diety ketogenicznej oraz indywidualnej pracy z pacjentem. Autor kursów online, praktycznych ebooków i licznych artykułów edukacyjnych. Aktywnie dzieli się wiedzą w social mediach, gdzie wspiera swoich odbiorców w osiąganiu zdrowych nawyków. Zobacz ofertę kursów: [Sprawdź kursy Grzegorza »]
