Niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD) to jedna z najczęściej występujących chorób wątroby, która może dotykać nawet ponad 20% populacji krajów rozwiniętych. Schorzenie to bardzo często towarzyszy zaburzeniom metabolicznym i hormonalnym, będącym konsekwencją niezdrowego stylu życia.
Czym jest niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby?
NAFLD to choroba polegająca na kumulowaniu się triacylogliceroli w wątrobie. O stłuszczeniu można mówić, gdy tłuszcze stanowią więcej niż 5% masy wątroby. W pierwszym etapie choroby pojawia się drobno- lub wielkokropelkowe stłuszczenie narządu, a z czasem może dojść do uszkodzenia hepatocytów i rozwoju stanu zapalnego. Ostatecznie NAFLD może prowadzić do włóknienia wątroby i marskości narządu.
Jakim schorzeniom może towarzyszyć rozwój NAFLD? Obecnie schorzenie to uznawane jest za wątrobową manifestację zespołu metabolicznego, czyli zaburzeń metabolicznych zwiększających ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego.
Do rozpoznania zespołu metabolicznego konieczne jest wystąpienie co najmniej trzech z następujących kryteriów:
- obwód talii u kobiet powyżej 88 cm, a u mężczyzn – powyżej 102 cm,
- nadciśnienie tętnicze,
- poziom glikemii na czczo powyżej 100 mg/dl,
- poziom trójglicerydów we krwi równy lub przekraczający 150 mg/dl,
- poziom cholesterolu HDL u kobiet niższy niż 50 mg/dl, a u mężczyzn – poniżej 40 mg/dl.
Ponadto niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby może towarzyszyć takim schorzeniom jak: otyłość, cukrzyca typu 2, niedoczynność tarczycy, zespół policystycznych jajników.
Dieta, insulinooporność i NAFLD
Do rozwoju niealkoholowego stłuszczenia wątroby przyczynia się wiele czynników, takich jak predyspozycje genetyczne, stres oksydacyjny, zaburzenia metaboliczne, a także rozwój przewlekłego stanu zapalnego. Jedna z podstawowych teorii rozwoju stłuszczenia wątroby dotyczy kluczowej roli insulinooporności. Insulinooporności, czyli zmniejszonej wrażliwości tkanek na działanie insuliny, towarzyszy stale podwyższony poziom glukozy we krwi. Hiperglikemia i napędzana przez nią wzmożona sekrecja insuliny przez trzustkę prowadzą do nasilenia procesów glukoneogenezy w wątrobie, a także syntezy de novo kwasów tłuszczowych. W przebiegu insulinooporności dochodzi również do wzmożonego uwalniania kwasów tłuszczowych z adipocytów i ich wychwytu przez wątrobę. Ponadto dochodzi do syntezy cytokin prozapalnych, a taki lokalny stan zapalny oraz stres oksydacyjny prowadzą do nasilonej peroksydacji lipidów i postępującego uszkodzenia hepatocytów.
Dla rozwoju insulinooporności, a w jej konsekwencji – także stłuszczenia wątroby, ogromny wpływ ma dieta. Większości osób stłuszczenie wątroby kojarzy się ze spożywaniem tłuszczów – a to podstawowy błąd. Rozwojowi NAFLD sprzyja bowiem przede wszystkim dieta wysokowęglowodanowa, zwłaszcza obfitująca w cukry rafinowane i fruktozę, gdyż jej konsekwencją może być insulinooporność.
Dieta wysokowęglowodanowa stanowi najważniejszy czynnik ryzyka rozwoju insulinooporności, a także nadwagi – a zatem przyczynia się do powstania stłuszczenia wątroby. Z kolei diety oparte na tłuszczach doskonale normalizują gospodarkę węglowodanowo-lipidową oraz hormonalną, a zatem na takiej diecie oddalamy widmo rozwoju NAFLD. Warto zatem wyeliminować z diety słodycze, słodzone napoje, owoce o dużej zawartości fruktozy (owoce suszone, rodzynki, winogrona, jabłka, banany).
Dieta o niskiej zawartości węglowodanów doskonale sprawdzi się w profilaktyce NAFLD, ale także terapii tego zaburzenia. W badaniu przeprowadzonym przez Ryana i wsp. wykazano, że dieta niskotłuszczowa i wysokowęglowodanowa jest mniej skuteczna w redukcji stłuszczenia wątroby niż dieta o wyższej zawartości tłuszczu (The Mediterranean diet improves hepatic steatosis and insulin sensitivity in individuals with non-alcoholic fatty liver disease; J Hepatol. 2013 Jul;59(1):138-43).
Polecamy również: Dieta ketogeniczna dla początkujących
